Το Σκυριανό Αλογάκι
Το Σκυριανό αλογάκι
Η Σκύρος ήταν από τα αρχαία χρόνια, ένα σχετικά απομονωμένο νησί λόγω της γεωγραφικής της θέσης και αυτό συντέλεσε στη διατήρηση του αλόγου που ζούσε στο νησί.
Το Σκυριανό Αλογάκι βρίσκει την καταγωγή του, εάν όχι προγενέστερα, στην αρχαία εποχή. Διάφορα ευρήματα από την παλαιολιθική εποχή αλλά και την Μυκηναϊκή, μαρτυρούν ότι στην Ελλάδα ζούσαν άλογα σε όλες τις περιόδους της ύπαρξης της. Ακόμα και τα άλογα που είναι σκαλισμένα στη ζωφόρο του Παρθενώνα έχουν μεγάλη ομοιότητα με το Σκυριανό Αλογάκι.
Έτσι λοιπόν, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, καθώς η Σκύρος είναι σχετικά απομονωμένο νησί, το Σκυριανό άλογο συνέχισε την επιβίωση του στο νησί. Πρόκειται για ένα μικρόσωμο και λεπτοκόκαλο άλογο. Έχει μακριά χαίτη και σχετικά μεγάλη κοιλίτσα. Χαρακτηριστικό του είναι οι τρίχες πάνω απ’ τις οπλές, τα λεγόμενα “φτερά”. Τα χρώματα των αλόγων αυτών είναι το ορφνό (αποχρώσεις του καστανού), το φαιό (γκρίζο), λιγότερο συχνά το ερυθρόφαιο και πολύ σπάνια το ισαβέλιο (κιτρινωπή απόχρωση) και το μαύρο. Σε κάποια αλογάκια παρατηρούνται λευκά σημάδια στο κεφάλι (αστεράτα ή ρεμπά).
Τα Σκυριανά Αλογάκια είναι κοινωνικά με ιδιαίτερα προσηνή συμπεριφορά προς τα παιδιά. Ο φυσικός χώρος διαβίωσής τους είναι στο όρος Κόχυλας στη Νότια Σκύρο, στο “βουνό” όπως το λένε οι Σκυριανοί, περιοχή η οποία αποτελεί χώρο ιδιαίτερης οικολογικής αξίας (natura, IBA).
Σε ελεύθερη κατάσταση δημιουργούν αγέλες και κάθε αγέλη έχει το δικό της λημέρι σε κάποιο πλάτωμα στην περιοχή ξεχειμωνιάσματος στην οποία υπάρχουν μικρές λίμνες περιτριγυρισμένες από δέντρα.
Μέχρι την εποχή της εκμηχάνισης της γεωργίας τα άλογα ξεχειμώνιαζαν στο βουνό, όταν όμως είχε μπει για τα καλά η άνοιξη και οι λιμνούλες στέρευαν λόγω της έλλειψης βροχής, τότε κατέβαιναν να ξεδιψάσουν στη πηγή Νύμφη απ’όπου τα περισυνέλεγαν οι ιδιοκτήτες τους. Καθ’ όλο το καλοκαίρι τα χρησιμοποιούσαν σε αγροτικές εργασίες. Μέσα στο πέρασμα των χρόνων τα αλογάκια ήταν χρήσιμα στους γεωργούς και εκείνοι τα πρόσεχαν με ιδιαίτερη φροντίδα. Μερικοί συνέχιζαν τη φροντίδα των αλόγων και το χειμώνα, πηγαίνοντας τροφή και σανό κατά τη διάρκεια του χειμώνα στις απόμερες περιοχές που ξεχειμώνιαζαν. Η περίοδος εργασίας τους ήταν για περίπου 2 μήνες ανάλογα με τη σοδειά. Μετά το τέλος του αλωνίσματος τα άλογα γύριζαν στο βουνό, καλοταϊσμένα και έτοιμα να αντιμετωπίσουν το χειμώνα.
Σήμερα οι γεωργικές ασχολίες έχουν μειωθεί και σχεδόν σταματήσει με την εκμηχάνιση της γεωργίας και των καλλιεργειών, ενώ η παράλληλη αύξηση των αιγοπροβάτων έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση των αγροτόπων που θα μπορούσαν να τραφούν τα αλογάκια ελεύθερα. Ο αριθμός των αλόγων έχει μειωθεί σημαντικά σε σημείο να απειλούνται με εξαφάνιση.
Σήμερα υπάρχει ενδιαφέρον για τη διατήρηση και ευημερία του Σκυριανού αλόγου και η Ε.Ε. έχει εγκρίνει κονδύλια για τις ανάγκες επιβίωσης και διατήρησής του. Από το 2006 δραστηριοποιείται η Ένωση Μικρόσωμης Φυλής Αλόγων Σκύρου, μη κερδοσκοπικό σωματείο πανελλήνιου χαρακτήρα με έδρα τη Σκύρο. Το σωματείο αναλαμβάνει δράσεις χρηματοδοτούμενες από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων για την καταγραφή των αλόγων και την τήρηση γενεαλογικού βιβλίου. Παράλληλα πραγματοποιεί δράσεις περίθαλψης, φροντίδας, σωστής αναπαραγωγής, ενημέρωσης και περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης.
Για να διατηρηθεί το σπάνιο είδος του Σκυριανού αλόγου πρέπει να αλλάξει η σημερινή πραγματικότητα. Τα αλογάκια χρειάζονται το δικό τους χώρο τροφής και ποτίσματος και όχι να το μοιράζονται με άλλα ζώα, όπως αιγοπρόβατα, άλλα άλογα, γαϊδούρια και μουλάρια που τώρα συμβόσκουν.
Τα αλογάκια εκτός από τροφή χρειάζονται και ελεύθερο χώρο για να τρέξουν, χρειάζονται εκγύμναση για να μπορούν να ιππευτούν από παιδιά κατά τη διάρκεια της τουριστικής σεζόν. Το άλογο είναι πολύ φιλικό με παιδιά αλλά και για λόγους μεγέθους τα παιδιά είναι οι ιδανικοί αναβάτες του, κάτι που θα μπορούσε να ενισχυθεί, από τους κρατικούς φορείς, ανάγοντας το αλογάκι σε ένα είδος αγρο – τουριστικού ενδιαφέροντος που θα συμβάλλει οικονομικά και στη συντήρηση του.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το Σκυριανό αλογάκι είναι πλέον προστατευόμενο είδος, μαζί με τη φώκια monachus – monachus και τη χελώνα Caretta – Caretta.
