Το Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη βρίσκεται στην κεντρική πλατεία του χωριού Βαρβάροι, σημερινή Μυρτιά. Αποτελείται από ένα σύνολο κτιρίων και η έκθεσή του διαμορφώθηκε εκεί που βρισκόταν το πατρικό σπίτι της οικογένειας Ανεμογιάννη, συγγενικής οικογένειας του καπετάν Μιχάλη, πατέρα του Νίκου Καζαντζάκη.
Το Μουσείο ίδρυσε ο Γιώργος Ανεμογιάννης, σκηνογράφος-ενδυματολόγος, για να διασωθεί η μνήμη του μεγάλου συγγραφέα, προβάλλοντας το έργο και τη σκέψη του καθώς και να αποδίδει τιμή στον μεγάλο Νίκο Καζαντζάκη. Σημαντική ήταν η βοήθεια της Ελένης Σαμίου – Καζαντζάκη, δεύτερης συζύγου του μεγάλου συγγραφέα.
Στο Μουσείο βρίσκονται χειρόγραφα και σημειώσεις του συγγραφέα, δείγματα αλληλογραφίας με μεγάλους στοχαστές, πολιτικούς και λογοτέχνες της εποχής του, πρώτες εκδόσεις των έργων του στα ελληνικά και σ’ άλλες γλώσσες, σπάνιο φωτογραφικό υλικό, αναμνηστικά από τα ταξίδια του, προσωπικά αντικείμενα, μακέτες, κοστούμια και υλικό από θεατρικές παραστάσεις έργων του, εδώ και στο εξωτερικό, πορτρέτα και γλυπτά με τη μορφή του, δεκάδες ξενόγλωσσες εκδόσεις έργων του, όλα κειμήλια, που ζωντανεύουν τη μνήμη και προβάλλουν το έργο και την προσωπικότητα του Νίκου Καζαντζάκη.
Το Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη έχει κυριολεκτικά γίνει παγκόσμιο πνευματικό προσκύνημα. Καθημερινά φτάνουν επισκέπτες από όλα τα μήκη και πλάτη της γης αποδεικνύοντας πόσο διαχρονικός κι επίκαιρος είναι ο λόγος του μεγάλου Κρητικού, οικουμενικού συγγραφέα και στοχαστή.
Από το 1983 το Μουσείο άνοιξε φιλόξενα τις πόρτες του στο κοινό, σε ανθρώπους απ΄ όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, σε σχολεία, σε φίλους και θαυμαστές του Νίκου Καζαντζάκη και καθώς το Μουσείο αποτελεί κεντρικό σημείο αναφοράς για το χωριό της Μυρτιάς από τον πρώτο κιόλας καιρό, η απήχηση που είχε στους επισκέπτες, έκανε φανερό πως η μνήμη του Νίκου Καζαντζάκη παραμένει ζωντανή και πως εξακολουθεί να αποτελεί πηγή έμπνευσης στο σημερινό κόσμο.
Από τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του ακόμα, δημιούργησε ένα ντοκιμαντέρ (σήμερα διατίθεται σε 7 γλώσσες), που με τη συγκινητική και συγκροτημένη του παρουσίαση, ζωγραφίζει με αδρές γραμμές το πορτραίτο του Νίκου Καζαντζάκη στον επισκέπτη της Μόνιμης Έκθεσης και οι πρώτες εκδόσεις του Ιδρύματος ήρθαν να προσθέσουν πολύτιμο πληροφοριακό υλικό για τη δημιουργία του και για τη ζωή του Νίκου Καζαντζάκη.
Από το 2002, νέος αέρας πνέει στη λειτουργία και την οργάνωση του Μουσείου, αφού, με την ευγενική χορηγία του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος», ολοκληρώθηκε η δημιουργία του κτιρίου Διοίκησης. Στο νέο κτίριο, στεγάστηκαν τα γραφεία, η αίθουσα του Διοικητικού Συμβουλίου, η Βιβλιοθήκη, το Αρχείο και το εργαστήριο ψηφιοποίησης, ενώ στο ισόγειο η αίθουσα συνεδρίων και εκδηλώσεων «Γ. Ανεμογιάννης».
Το 2003, το Μουσείο εντάχθηκε στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Κοινωνία της Πληροφορίας», με αντικείμενο έργου την ταξινόμηση, ψηφιοποίηση, τεκμηρίωση και προβολή του μοναδικού σε σπουδαιότητα και πλούτο αρχειακού υλικού.
Τα επόμενα χρόνια ακολούθησε μια δημιουργική περίοδος και μια αναπτυξιακή πορεία, με την υλοποίηση σειράς προγραμμάτων, έργων και συνεργασιών.
Το 2009, το Μουσείο καταφέρνει να πραγματώσει τη ριζική ανακαίνισή του, με χρηματοδότηση του Επιχειρησιακού Προγράμματος «Πολιτισμός» αυτή τη φορά. Αναμορφωμένες αίθουσες, καινούργια εκθέματα, σύγχρονος τρόπος παρουσίασης, είναι τα στοιχεία που συνθέτουν την καινούργια εικόνα του Μουσείου, κι ακόμη εκπαιδευτικά προγράμματα, ηλεκτρονικές παραγωγές, εκδόσεις και άλλες δράσεις, που επιτρέπουν στο Μουσείο να προσφέρει υψηλού επιπέδου υπηρεσίες, αλλά και να ικανοποιεί τους στόχους ύπαρξής του.
Το τηλέφωνο του Μουσείου είναι 2810 741689 και το E-mail: info@kazantzakis-museum.gr
Το Μουσείο είναι ανοικτό:
Μάρτιο – Οκτώβριο
Καθημερινά 09:00 έως 17:00
Νοέμβριο – Φεβρουάριο
Κάθε Κυριακή 10:00 έως 15:00
Για εκπαιδευτικά προγράμματα και ομαδικές επισκέψεις κατόπιν συνεννόησης στο τηλέφωνο 2810 741689 ή στο φαξ 2810 742232.
