Το Σμάρι ανήκει στο Δήμο Μινώα Πεδιάδας και απέχει από το Ηράκλειο 27 χιλιόμετρα.  Καθαρά παραδοσιακό χωριό, εντάσσεται στα 15 πιο όμορφα χωριά της Κρήτης και έχει χαρακτηρισθεί τουριστικός προορισμός αριστείας, στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος ΕDEN.

Μετά την βράβευση του από το πρόγραμμα EDEN το χωριό πλημμυρίζει από κόσμο, ειδικά τα Σαββατοκύριακα και παρόλο που οι τουρίστες είναι πάρα πολλοί, το χωριό δεν αλλοίωσε τίποτε από την προσωπικότητά του.

Ο οικισμός του χωριού είναι χτισμένος στην κορυφή ενός μικρού λόφου, με παραδοσιακή αρχιτεκτονική που δεν έχει αλλοιωθεί στο πέρασμα του χρόνου, πανέμορφα σοκάκια και παραδοσιακά σπίτια, κατάφυτα με κάθε λογής λουλούδια.

Οι ελιές και τα αμπέλια είναι άφθονα στον κάμπο του χωριού. Οι πρίνοι, οι βελανιδιές και τα αγριολούλουδα «αγκαλιασμένα» με τα αρωματικά φυτά, συνθέτουν ένα τοπίο μοναδικής ομορφιάς.

Ο επισκέπτης μπορεί να απολαύσει τα τοπικά εδέσματα στις παραδοσιακές ταβέρνες του χωριού και έχει τη δυνατότητα να προμηθευτεί και παραδοσιακά προϊόντα που παράγουν εκεί όπως τυροκομικά, ρακή, κρασί, μέλι, λάδι.

Ακόμα και η διαμονή είναι μοναδική, καθώς τα καταλύματα που υπάρχουν είναι αναπαλαιωμένα σύμφωνα με την παραδοσιακή αρχιτεκτονική του χωριού, παρέχοντας ταυτόχρονα όλες τις σύγχρονες ανέσεις.

Πέρα απ’ το πανέμορφο τοπίο και την απλόχερη φιλοξενία των κατοίκων του χωριού, ο επισκέπτης μπορεί να περιηγηθεί στα Βυζαντινά μοναστήρια και τα αρχαιολογικά μνημεία της περιοχής.

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος του χωριού καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου διοργανώνει πανηγύρια, παραδοσιακά γλέντια, αναβίωση παλαιών εθίμων κλπ.

Ελένη Δ. Μπουχαλάκη