Ανεβαίνοντας από την Τύλισο προς τις Γωνιές σε απόσταση μικρότερη των 5 λεπτών (2 χλμ) και σε υψόμετρο 240 μέτρων θα βρούμε το χωριό Μονή. Αναφέρεται στην απογραφή του Καστροφύλακα ως Mogni με 50 κατοίκους το 1583 ενώ στην τουρκική απογραφή του 1881 καταγράφονται 197 χριστιανοί και 2 μουσουλμάνοι κάτοικοι. Από τη Μονή κατάγεται ο καταδρομέας Νικόλαος Καβροχωριανός που έπεσε ηρωικά μαχόμενος στην Κύπρο στα γεγονότα του 1974.
Εδώ βρίσκεται το εξωκλήσι του Αγίου Γεώργιου & Τιμίου Σταυρού “Χυμευτού”, που είναι κτισμένο σε μια ειδυλλιακή, καταπράσινη τοποθεσία και περιβάλλεται από ψηλούς λόφους. Υπάρχει πηγή με δροσερό νερό που δροσίζει τους επισκέπτες του χώρου. Η ονομασία της τοποθεσίας προέρχεται από την λατινική λέξη Χουμέκτους που σημαίνει τόπος δροσερός, βρεγμένος, ή από τη λέξη Χούμους ή χυμός. Ανατολικά υπάρχουν σημάδια παλαιότερου ιερού ναού και σε απόσταση εκατόν πενήντα μέτρων από τον σημερινό ναό υπάρχει σκαλιστό κελί σε βράχο. Είναι ένα μέρος με απίστευτη φυσική ομορφιά, που τα πινέλα του καλύτερου ζωγράφου, δύσκολα θα μπορούσαν να αποδώσουν.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει επίσης η διαδρομή από το Φαράγγι (Κάστελλος) προς Κούλε που βρίσκονται εγκαταλελειμμένα τούρκικα σπίτια και καταλήγει στη “Χειμεφτού”. Το εύφορο έδαφος σε συνδυασμό με το ήπιο κλίμα δίνει στην περιοχή τη δυνατότητα παραγωγής ευρείας γκάμας γεωργικών προϊόντων όπως πατάτες, κηπευτικά, σταφίδες, σταφύλια & ελιές από τα οποία παράγονται αντίστοιχα εξαιρετικής ποιότητας κρασί/ρακί και λάδι. Παράλληλα σημαντική είναι η ενασχόληση των κατοίκων με την κτηνοτροφία και η παραγωγή τυροκομικών προϊόντων.
Στο χωριό ο επισκέπτης μπορεί να ξαποστάσει στη βρύση στην κεντρική πλατεία του χωριού και να γευθεί τα πλούσια εδέσματα στο παραδοσιακό καφενείο - ρακάδικο που βρίσκεται απέναντι.
Σημεία Ενδιαφέροντος
Αξιοθέατα
Μνημείο Πεσόντων 1940-1944 στην είσοδο του Χωριού & Ηρώο Νικολάου Καβροχωριανού στην Εκκλησία της Ευαγγελίστριας.
Εκκλησίες: Αγία Παρασκευή (πολιούχος) & Αγίου Ιωάννου, Ευαγγελίστρια, Αγία Μαρίνα, Εκκλησία Αγίου Γεώργιου & Τιμίου Σταυρού (Ξωκλήσι)
Φυσικό Περιβάλλον
Τοποθεσία “Χειμευτού” – Πηγή
Διαδρομή από το Φαράγγι (Κάστελλος) προς Κούλε – “Χειμευτού”
Χρήσιμες Πληροφορίες
Τηλ. Γραφείου του Δημοτικού Διαμερίσματος 2810-831460
Εξυπηρέτηση των δημοτών σε θέματα ΟΓΑ, γίνεται κάθε Πέμπτη, 8-10πμ.
Πανηγύρι Αγίας Παρασκευής 26/7
Πολιτιστικός Σύλλογος – Εκδηλώσεις
Διαμονή – Γαστρονομία – Χώροι Αναψυχής
Παραδοσιακό Καφενείο – Ρακάδικο: “Μεσοχωριά” – Κωτσάκη Αικατερίνη
Πηγή: http://www.tylisos.gr




