Ο Ξενιάκος (κάτοικοι 158 το 2001) είναι χωριό της επαρχίας Πεδιάδας και έδρα ομώνυμου τοπικού διαμερίσματος του δήμου Βιάννου, στο Νομό Ηρακλείου. Βρίσκεται στις νότιες υπώρειες του όρους Βιργιωμένο,της οροσειράς Δίκτης (υψ. 1.414 μ.) σε απόσταση 54 χιλιομέτρων από την πρωτεύουσα. Οι κάτοικοι ασχολούνται με τη γεωργία , την καλλιέργεια δικτάμου και με την κτηνοτροφία.

Τ.δ. Ξενιάκου

Το τοπικό διαμέρισμα Ξενιάκου αποτελείται από δύο οικισμούς και έχει 321 κατοίκους συνολικά, με βάση την απογραφή του 2001.

Οι οικισμοί αυτοί συνοδευόμενοι από τον πληθυσμό τους το 2001 είναι:.
* ο Ξενιάκος, έδρα με πληθυσμό 158 και

* το Κατωφύγι με 163 κατοίκους.Βρίσκεται σε υψόμετρο 560 μ. σε απόσταση περίπου 54 χιλιομέτρων από το Ηράκλειο.
Ιστορικά στοιχεία

Το χωριό Ξενιάκος δεν αναφέρεται στις βενετικές απογραφές ούτε στις τουρκικές. Μόλις το 1881 αναφέρεται ότι είχε 156 Χριστιανούς κατοίκους.

Επίσης, το 1881 έχουμε και την πρώτη αναφορά στο Κατωφύγι, το οποίο είχε 100 Χριστιανούς κατοίκους. Σήμερα οι κάτοικοι ασχολούνται με τη γεωργία και με την κτηνοτροφία.

Ξενιάκος

Ονομασία

Το χωριό ιδρύθηκε γύρω στα 1600 από κάποιον ξένο ονόματι Ντάμπαχης, ο οποίος έκτισε ένα μικρό Μετόχι, στο σημείο που είναι σήμερα τα τελευταία σπίτια στο δρόμο που οδηγεί στο Κατωφύγιον [1].Εκεί διατηρούνταν επί πολλά χρόνια μια ταβέρνα της εποχής. Με το πέρασμα των χρόνων, το χωριό μεγάλωσε και πήρε τη μορφή που έχει σήμερα. Επειδή ήταν ξένος ο Ντάμπαχης που το ίδρυσε, το χωριό έλαβε την ονομασία Ξενιάκος.

Βιβλιογραφία

* Το Ηράκλειον και ο Νομός του, Έκδοση Νομαρχίας Ηρακλείου.

Πηγή: http://www.hellenica.de