Οι Γκαγκάλες είναι χωριό της επαρχίας Καινούργιου, με 329 κατοίκους σύμφωνα με την απογραφή του 2011. Αποτελεί ομώνυμο Δημοτικό διαμέρισμα στο Δήμο Γόρτυνας του νομού Ηρακλείου. Βρίσκεται στη βόρεια παρυφή του κάμπου της Μεσαράς και απέχει 48,8 χλμ. από το Ηράκλειο. Παράγει λάδι, σταφίδα, δημητριακά και κτηνοτροφικά φυτά. Γίνεται επίσης εκτεταμένη καλλιέργεια χειμερινής αγκινάρας. Ανάμεσα στα άλλα, στο χωριό υπάρχει Δημοτικό σχολείο και νηπιαγωγείο. Ο κεντρικός ναός είναι αφιερωμένος στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος. Άλλοι ναοί είναι του Αγίου Παντελεήμονος, της Παναγίας της Υπαπαντής και του Αγίου Νεκταρίου. Επιπλέον από το 2002 λειτουργεί στις Γκαγκάλες πρότυπη μονάδα παραγωγής παραδοσιακών και βιολογικών ζυμαρικών με την επωνυμία ΜΕΛΚΟ.
Ιστορικά στοιχεία
Γκαγκάλες: Για πρώτη φορά συναντάται το 1300 σε έγγραφο του νοταρίου του Χάνδακα P. Pizolo, ενώ την ίδια περίοδο, τέλη 13ου – αρχές 14ου αιώνα, καταγράφεται και στο Κατάστιχο Φέουδων του σεξτέρτιου του Castello. Τα στοιχεία τούτα, οδηγούν σχεδόν με βεβαιότητα στην β΄ βυζαντινή περίοδο. Η ανακάλυψη όμως και παλαιοχριστιανικής επιγραφής μπορεί να σημαίνει ότι στη θέση αυτή υπήρχε ανθρώπινη παρουσία και από την πρώτη βυζαντινή περίοδο.
Στον πρώτο χρονολογικά ολοκληρωμένο κατάλογο των οικισμών της Κρήτης που συνέταξε ο βενετοκρητικός ευγενής και λόγιος Francesco Barozzi το 1577-1578, οι Γκαγκάλες συγκαταλέγονται ανάμεσα στα χωριά της καστελανίας Μονοφατσίου. Το χωριό επίσης αναφέρεται το 1583 με την ονομασία Gangales, με 253 κατοίκους στην επαρχία Μονοφατσίου.
Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας κατοικούνταν από Τούρκους. Η πρώτη ολοκληρωμένη απογραφή που γίνεται από τους Οθωμανούς το 1671 (μετά την κατάληψη του Χάνδακα) με στόχο την εξασφάλιση της φορολογίας προς τις Αρχές καταγράφει στις Γκαγκάλες 17 πλούσιους, 18 μεσαίας τάξεως και 4 πτωχούς κατοίκους (σύνολο 39 κάτοικοι χωρίς όμως να περιλαμβάνονται οι ανήλικοι, οι γέροντες και οι κληρικοί που δεν συμπεριλαμβάνονταν στον υπό φορολόγηση πληθυσμό).
Το 1834 το χωριό είχε 24 οικογένειες και το 1881 είχε 160 Τούρκους. Μετά την αναχώρησή τους εγκαταστάθηκαν Χριστιανοί από άλλα φτωχά χωριά. Στην πρώτη απογραφή του πληθυσμού από την Κρητική Πολιτεία τον Ιούνιο του 1900 καταγράφονται στις Γκαγκάλες (που τότε υπάγονταν στον Δήμο Μεγάλης Βρύσης) 25 Χριστιανοί και 5 Μωαμεθανοί κάτοικοι.
Επίσης, στις απογραφές αναφέρεται και ο Βαλής με την ονομασία Vagli και με 85 κατοίκους (το 1583) και Βαλί στην τουρκική απογραφή του 1671 με 18 χαράτσα. Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας κατοικούνταν αποκλειστικά από Τούρκους.
