Στην εύφορη Δραμινή πεδιάδα και κάτω από τον ορεινό όγκο της λεκάνης, σε μία περιοχή όπου για αιώνες ξεπηδούν τα κρυστάλλινα νερά πηγών δημιουργώντας μια μικρή όαση δροσιάς αναπτύσσεται ένας από τους μεγαλύτερους σε πληθυσμό Δήμους της περιοχής, ο Δήμος Δοξάτου. Ο τόπος αυτός κρύβει μέσα του εκτός από το πολύτιμο νερό και μια μικρή κιβωτό ιστορικών θησαυρών και πολιτιστικής κληρονομιάς.
Τα απομεινάρια των αρχαίων εγκαταστάσεων της περιοχής κοντά στη σπουδαία μακεδονική πολιτεία των Φιλίππων και στην περίφημη Εγνατία οδό των Ρωμαίων, οι θρύλοι για τον θησαυρό του Δράμαλη Πασά και τα τελευταία διάσπαρτα οθωμανικά σπίτια στα Κύργια και την Αγορά, οι σφαλισμένες σήμερα καπναποθήκες και τα ελληνικά αρχοντικά του Δοξάτου αφήνουν πίσω τους το άρωμα αλλοτινών εποχών.
Ο τόπος μας όπως και στο παρελθόν, χαρακτηρίζεται από ένα ανθρώπινο μωσαϊκό, με ντόπιους και πρόσφυγες από τις μεγάλες μετακινήσεις ελληνικών πληθυσμών στη νότια Βαλκανική, στη διάρκεια του μεσοπολέμου. Ντόπιοι στο Δοξάτο, πόντιοι, μικρασιάτες και θρακιώτες πρόσφυγες κυρίως στα άλλα διαμερίσματα προσθέτουν το ιδιαίτερο πολιτιστικό τους χρώμα στα τοπικά πανηγύρια, στις μεγάλες θρησκευτικές γιορτές και στις χαρούμενες στιγμές τις καθημερινότητας.
Διοικητικά ο Δήμος Δοξάτου, υπάγεται στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης και διαιρείται σε 4 κοινοτικά διαμερίσματα (Δοξάτο, Κεφαλάρι, Κύργια και Άγιος Αθανάσιος) και έχει συνολικό πληθυσμό 10.898 κατοίκων.
Η περιοχή παρουσιάζει μια συνέχεια ζωής και πολιτισμού από τους προϊστορικούς χρόνους μέχρι τους νεότερους. Ο εύφορος κάμπος και οι πήγες Βοϊράνης συντηρούσαν αυτούς τους πρώτους οικισμούς, οι όποιοι κατοικήθηκαν και στους ιστορικούς χρόνους.
Ευρήματα αποκαλύπτουν την ύπαρξη ελληνιστικών οικισμών στο Δοξάτο, τον Άγιο Αθανάσιο, το Κεφαλάρι και την Αγορά. Στον κάμπο Κυργίων ανασκάφηκε , ακόμη, τμήμα αρχαίου νεκροταφείου όπου βρέθηκε μακεδονικός τάφος.
Μεγαλύτερη ανάπτυξη στην περιοχή έδωσε η ίδρυση της ρωμαϊκής αποικίας των Φιλίππων μετά την περίφημη μάχη έξω από τα τείχη της πόλης (42 π.Χ.). Κοντά στις πήγες Βοϊράνης εντοπίστηκαν τμήματα κτιρίων , επιγραφές και κομμάτια σαρκοφάγων που μαρτυρούν ότι υπήρξε εκεί άλλη μια ρωμαϊκή πόλη.
Στους πρόποδες Κεφαλαρίου ανακαλύφθηκε τμήμα του ρωμαϊκού αγωγού που υδροδοτούσε τους Φιλίππους από τις πήγες Βοϊράνης . Για την επιτήρηση της περιοχής , Ρωμαίοι εγκαταστάθηκαν στην ακρόπολη του Κεφαλαρίου, στο λόφο της Παναγίας , που κατοικήθηκε μέχρι τους βυζαντινούς χρόνους. Εκεί ανακαλύφθηκε ένα από τα ωραιότερα εκθέματα του αρχαιολογικού μουσείου Δράμας , ένας κρεμαστός λύχνος με μορφή γονατιστού αιχμαλώτου.
Επιγραμματικά αναφέρουμε τις εξής θέσεις:
- Δοξάτο: Νεολιθικός οικισμός Δοξάτο – ΤΕΠΕ
- Δοξάτο: Ευρήματα χρονολογημένα στην εποχή του χαλκού
- Ευρύτερη περιοχή των Φιλίππων: σημαντική ρωμαϊκή αποικία
- Κεφαλάρι: σημαντική οχυρή ακρόπολη της αποικίας
- Περιοχή Κεφαλαρίου και Κυργίων: οικιστική ανάπτυξη κωμών και μικρών οικιστικών μονάδων και αγροικιών με αφθονία αρχαίων ερειπίων και ευρημάτων.
- Ευρύτερη περιοχή Αγίου Αθανασίου: διασχίζεται από τμήμα της Εγνατίας οδού. Σημαντικό εύρημα της περιοχής είναι το αρχαίο υδραγωγείο.
Τα ευρήματα των θέσεων αυτών βρίσκονται στο μουσείο των Φιλίππων. Κανένας από αυτούς τους τόπους δεν είναι αξιοποιήσιμος και επισκέψιμος.
Η περιοχή θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ιστορικός τόπος, ιδιαίτερα το Δοξάτο, μετά την αγριότητα και τις σφαγές που γνώρισε από τους Βούλγαρους αλλά παλαιότερα και τους Τούρκους.
Άλλο σημαντικό στοιχείο της ιστορικότητας αυτού του τόπου είναι η καλλιέργεια του καπνού που κατέστησε την περιοχή από τις πιο γνωστές στον ευρύτερο βορειοελλαδικό χώρο. Ιστορικό διατηρητέο μνημείο αποτελεί ο Ναός του Αγίου Αθανασίου στο Δοξάτο.
Πηγή: http://www.doxato.gr
