Το Φαράγγι της Σαμαριάς βρίσκεται στο νομό Χανίων στην οροσειρά Λευκά Όρη. Έχει μήκος 18 χλμ. και είναι το μεγαλύτερο σε μήκος φαράγγι της Κρήτης αλλά και της Ευρώπης. Έχει πλάτος από 150 μέτρα έως 3 μέτρα στο στενότερο σημείο του, που είναι γνωστό με την ονομασία “Πόρτες”. Το 1962 χαρακτηρίστηκε Εθνικός Δρυμός Ελλάδας και είναι τόπος διαμονής πολλών ενδημικών πουλιών και διαφόρων ειδών ζώων. Το πιο γνωστό από τα ζώα που βρίσκουν καταφύγιο στο Φαράγγι Σαμαριάς είναι ο κρητικός αίγαγρος (κρι κρι). Εκεί φυτρώνουν σπάνια βότανα και φυτά, όπως το άγριο δίκταμο και τα αγριολούλουδα. Το φαράγγι πήρε το όνομά του από το χωριό Σαμαριά που κι αυτό με τη σειρά του οφείλει την ονομασία του στην βυζαντινή εκκλησία της Οσίας Μαρίας. Πρόκειται για κτίσμα του 14ου αιώνα, το οποίο σώζεται ως τις μέρες μας και είναι φιλοτεχνημένο με πολλές εικόνες και τοιχογραφίες. Επί Τουρκοκρατίας, το χωριό Σαμαριά χρησιμοποιούνταν ως κρησφύγετο. Οι λιγοστοί κάτοικοι αναγκάστηκαν να το εγκαταλείψουν όταν το φαράγγι χαρακτηρίστηκε Εθνικός Δρυμός. Τα εγκαταλελειμμένα σπίτια του χωριού βρίσκονται λίγο πριν τη μέση του φαραγγιού και σήμερα χρησιμοποιούνται από τους φύλακες του δρυμού. Το χωριό, έχει πηγή και είναι ιδανικό μέρος για στάση και ένα πρόχειρο γεύμα για όσους επισκέπτονται το φαράγγι.
Διαδρομή
Όλο το μονοπάτι έχει πολύ καλή σήμανση και είναι το πιο περπατημένο μονοπάτι στην Ελλάδα. Η διαδρομή για το Φαράγγι αρχίζει από τον Ομαλό, στο σημείο Ξυλόσκαλο, σε υψόμετρο περίπου 1.200 μ. Από τα πρώτα κιόλας βήματα ο επισκέπτης νιώθει δέος: πανύψηλα βουνά τον κυκλώνουν και μια ατελείωτη χαράδρα απλώνεται μπροστά του! Για περίπου τέσσερα χιλιόμετρα το τοπίο έχει αρκετές εναλλαγές με πολύ ψηλά δέντρα, μεγάλους βράχους και πηγές με νερό να χαρακτηρίζουν τη διαδρομή. Αργότερα, συναντάμε στα δεξιά μας το εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου με τα ωραία κυπαρίσσια του. Λίγο πιο κάτω αρχίζουν να ορθώνονται τεράστια βουνά με ύψος έως 2.000 μ. Εδώ η διαδρομή αρχίζει να γίνεται πιο ομαλή, διακρίνονται άλλα φαράγγια που ενώνονται με το φαράγγι της Σαμαριάς και η κοιλάδα γίνεται πιο πλατιά. Βρισκόμαστε περίπου στη μέση του φαραγγιού και συναντάμε το παλιό χωριό Σαμαριά με την όμορφη βυζαντινή εκκλησία του. Ύστερα από μια μικρή στάση για ξεκούραση, αρχίζουμε το περπάτημα ξανά και το τοπίο σύντομα αλλάζει όψη και πάλι. Η χαράδρα στενεύει αρκετά και ο δρόμος οδηγεί στις Πόρτες, το στενότερο σημείο του φαραγγιού. Λίγο πριν, υπάρχει ένα ρυάκι που ο οδοιπόρος μπορεί να ξαποστάσει και να πιει νερό. Αυτό που αντικρίζει κανείς φθάνοντας στις Πόρτες τον αφήνει άφωνο! Το τοπίο είναι μαγικό. Οι δύο πλευρές των βράχων, δεξιά κι αριστερά, πλησιάζουν τόσο πολύ ώστε ο χώρος που απομένει ανάμεσα τους έχει πλάτος μόλις 3 μέτρα ενώ το ύψος τους φτάνει τα 600 μ. Μετά το πέρασμα στις Πόρτες στον ορίζοντα ξεπροβάλει η θάλασσα. Το επόμενο σημείο της διαδρομής είναι ο χείμαρρος πάνω σε στρογγυλές, μεγάλες, άσπρες πέτρες και αμέσως μετά συναντάμε ένα άλλο παλιό κι ερειπωμένο χωριό, την Αγία Ρούμελη. Ύστερα από ένα ακόμα χιλιόμετρο πεζοπορίας φτάνουμε στο νέο χωριό Αγία Ρούμελη. Στο τέλος της διαδρομής μας περιμένει το Λιβυκό πέλαγος και η υπέροχη παραλία της Αγίας Ρούμελης. Μια δροσερή βουτιά στη θάλασσα και η ξεκούραση στην ακρογιαλιά της παραλίας είναι ο επίλογος της μαγικής διαδρομής μέσα από τπ πανέμορφο Φαράγγι της Σαμαριάς!
Χρήσιμες πληροφορίες για τον επισκέπτη
Τον χειμώνα το φαράγγι είναι κλειστό, καθώς είναι πολύ δύσκολο να το διασχίσει κανείς. Η λειτουργία του ξεκινά περίπου στα μέσα Απριλίου και σταματά τέλος Οκτωβρίου. Για την πεζοπορία στο φαράγγι Σαμαριάς πρέπει να είμαστε κατάλληλα ντυμένοι με ελαφριά ανοιχτόχρωμα ρούχα, σκληρά παπούτσια, να έχουμε εφοδιαστεί με ελαφρύ φαγητό, να έχουμε βάλει αντηλιακό και να έχουμε ενημερωθεί για τα δρομολόγια των καραβιών από Αγία Ρουμέλη για Σφακιά ή Παλαιόχωρα. Νερό δεν χρειάζεται να έχουμε μαζί μας, αφού σε όλη τη διαδρομή υπάρχουν πηγές με καθαρό, πόσιμο νερό. Επίσης σε πολλά σημεία υπάρχουν τουαλέτες. Η απόσταση που διανύουμε είναι 14 χλμ και ο περίπατος κρατάει από 4 έως 8 ώρες, ανάλογα με το βηματισμό. Ο μέσος χρόνος είναι 6 ώρες. Στους επισκέπτες επιτρέπεται η φωτογράφηση αλλά απαγορεύονται η διανυκτέρευση σ’ όλο το μήκος του φαραγγιού, το άναμμα φωτιάς και το κάπνισμα, το κυνήγι και το ψάρεμα, το κολύμπι, η κοπή φυτών, λουλουδιών, κλαδιών, οι κάθε είδους θόρυβοι, η φθορά φωλεών και αβγών πουλιών, η διέλευση κατοικίδιων ζώων, η ρύπανση του χώρου και η κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών. Σε διάφορα σημεία μέσα στο φαράγγι υπάρχουν φύλακες και μεταφορείς με μουλάρια, οι οποίοι μεταφέρουν με ένα μικρό κόστος αυτούς που αντιμετωπίζουν κάποιο πρόβλημα.
Χρήσιμα τηλέφωνα
Αστυνομικό Τμήμα Τουρισμού Χανίων: 28210 53333
Λιμεναρχείο Χώρας Σφακίων: 28250 91292
Μουσείο Ξυλόσκαλου: 28210 67140
Δασική Υπηρεσία Δρυμού Σαμαριάς: 28210 92287
Δασικό Φυλάκιο οικισμού Σαμαριάς: 28250 91276
Το Κουρταλιώτικο Φαράγγι βρίσκεται στο νομό Ρεθύμνου περίπου 22 χλμ νότια από την πόλη. Ξεκινάει από το χωριό Κοξαρέ, ακολουθεί τον ποταμό Κουρταλιώτη και καταλήγει στη λίμνη της πανέμορφης παραλίας στην Πρέβελη. Στα μισά της διαδρομής συναντάμε τον δρόμο που περνάει μέσα από το φαράγγι με πάρκινγκ και μονοπάτια που οδηγούν στο πανέμορφο εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου. Προς το τέλος του φαραγγιού υπάρχει ένα σημείο που μοιάζει με τροπική λίμνη κι έχει ονομαστεί η Παραλία με τους Φοίνικες! Το φαράγγι χαρακτηρίζεται από την άγρια ομορφιά του. Έχει πλούσια χλωρίδα και πανίδα και το ποτάμι χωρίζεται σε πέντε ρυάκια τα οποία ενώνονται και σχηματίζουν μικρές λιμνούλες κι έναν τεράστιο καταρράκτη! Καθ’ όλη τη διαδρομή το φαράγγι είναι στενό, με τεράστιους βράχους και μικρές σπηλιές.
Το Φαράγγι της Ίμβρου βρίσκεται κοντά στα Σφακιά νότια των Χανίων. Ξεκινάει από το μικρό οροπέδιο του χωριού Ίμβρος και καταλήγει στο χωριό Κομιτάδες με υπέροχη θέα στο Λιβυκό πέλαγος. Το μήκος του είναι περίπου 7 χλμ και η διάβασή του είναι εύκολη οποιαδήποτε εποχή του χρόνου. Ο χρόνος που απαιτείται για να το διασχίσουμε είναι περίπου 3 ώρες. Πρόκειται για ένα φαράγγι με βραχώδεις σχηματισμούς και άγρια βλάστηση με κύριο χαρακτηριστικό δέντρα που στην κυριολεξία φυτρώνουν μέσα στις πέτρες και τους βράχους! Το πιο όμορφο σημείο του φαραγγιού βρίσκεται στη μέση της διαδρομής όπου οι βράχοι πλησιάζουν τόσο πολύ ο ένας τον άλλο ώστε η απόσταση που τους χωρίζει είναι μόλις 2 μ.! Πρέπει οπωσδήποτε να έχουμε νερό μαζί μας γιατί μέσα στο φαράγγι δεν υπάρχουν φυσικές πηγές όπως στο φαράγγι της Σαμαριάς.
Το Φαράγγι της Αγίας Ειρήνης βρίσκεται στην επαρχία Σελίνου στα δυτικά των Λευκών Ορέων, 43 χλμ από τα Χανιά. Πρόκειται για ένα φαράγγι απαράμιλλης ομορφιάς με πλούσια βλάστηση. Την ονομασία του την πήρε από το χωριό της Αγίας Ειρήνης που είναι χτισμένο κοντά στην βόρεια είσοδό του. Έχει μήκος 7,5 χλμ και αποτελεί τμήμα του ευρωπαϊκού μονοπατιού Ε4. Ο χρόνος που απαιτείται για την διάβασή του είναι περίπου 3 ώρες. Το χωριό της Σούγιας με την πανέμορφη παραλία του, απέχει 5 χλμ από τη νότια είσοδο του φαραγγιού. Μέσα στο φαράγγι βρίσκουν καταφύγιο πολλά είδη ζώων όπως ο κρητικός αίγαγρος (κρι κρι) και φυτρώνουν αρκετά είδη δέντρων, φυτών και βοτάνων. Την εποχή της Τουρκοκρατίας μέσα στο φαράγγι στη θέση “Πολλά σπιτάκια” είχαν τα κρησφύγετά τους οι επαναστάτες. Στη γύρω περιοχή υπάρχουν η όμορφη εκκλησία του Χριστού που χτίστηκε το 1358 μ.Χ. και ο ναός του Αγ. Γεωργίου που χτίστηκε το 1460 μ.Χ., καθώς και άλλα αξιόλογα μνημεία και αξιοθέατα. Το φαράγγι της Αγίας Ειρήνης είναι το δεύτερο πιο γνωστό φαράγγι στα Χανιά μετά το φαράγγι της Σαμαριάς κι έχει αυξημένη επισκεψιμότητα.
Το Φαράγγι του Αγίου Νικολάου ή Φαράγγι Ρούβα (τα τελευταία χρόνια είναι γνωστό και ως Φαράγγι Γάφαρη) βρίσκεται στο νομό Ηρακλείου και τα όρια του είναι στα ανατολικά από τις κορυφές Αμπελάκια και στα δυτικά από την κορυφή Σαμάρι. Μπορείτε να ξεκινήσετε από τη λίμνη του Ζαρού, όπου μετά από διαδρομή 1,5 χλμ θα συναντήσετε το μοναστήρι του Αγίου Νικολάου. Θα ακολουθήσετε το μονοπάτι στα αριστερά και θα ανηφορίσετε προς την είσοδο του φαραγγιού. Το μήκος του φαραγγιού είναι 4 χλμ και η διαδρομή είναι γεμάτη ανηφόρες και κατηφόρες. Τους χειμερινούς μήνες και στην αρχή της άνοιξης το φαράγγι είναι κοίτη ρέματος. Σε όλο το μήκος του φαραγγιού υπάρχουν σημεία ξεκούρασης και βρύσες, παρόλα αυτά θα σας συνιστούσαμε να έχετε το δικό σας νερό.
Το Αγιοφάραγγο βρίσκεται στο νομό Ηρακλείου Κρήτης ανάμεσα στη Μονή Οδηγήτριας και το παραθαλάσσιο χωριό Καλοί Λιμένες. Μετά από περίπου 20 λεπτά διαδρομής συναντάμε τον ιερό ναό της Αγίας Κυριακής ο οποίος βρίσκεται μέσα σε σπήλαιο! Στο φαράγγι βρίσκεται επίσης και ο ναός του Αγίου Αντωνίου που αποτελούσε το κέντρο των ασκητών της περιοχής. Στη συνέχεια συναντάμε ένα σπήλαιο με χαμηλή είσοδο κι ένα μεγάλο δωμάτιο. Εκεί λέγεται ότι έμενε ο Ηγούμενος της Μονής Αγίου Αντωνίου και ονομάζεται “γουμενόσπηλιος”. Γενικά στο Αγιοφάραγγο έζησαν πολλοί ασκητές οι οποίοι έμεναν στις σπηλιές και τρέφονταν με ό,τι έβρισκαν από τη φύση. Κάποια ιστορικά στοιχεία δείχνουν ότι το Αγιοφάραγγο κατοικείται τουλάχιστον από τον 11ο αιώνα. Διασχίζοντας το φαράγγι καταλήγουμε σε μια πανέμορφη παραλία με θέα στο Λιβυκό πέλαγος. Απαραίτητη προϋπόθεση και σ’ αυτή την περίπτωση είναι να έχουμε μαζί μας νερό, γιατί μέσα στο φαράγγι δεν υπάρχουν πηγές.
Το Μαρτσαλιώτικο Φαράγγι βρίσκεται ανάμεσα στο Αγιοφάραγγο και το Ακρωτήριο Κεφάλι, μετά τη Μονή Οδηγητρίας στα νότια του νομού Ηρακλείου Κρήτης. Διαθέτει πλούσια βλάστηση κι ένα πανέμορφο φοινικόδασος που βρίσκεται στα μισά της διαδρομής. Μέσα στο φαράγγι υπάρχουν πολλές σπηλιές τις οποίες παλαιότερα οι ασκητές χρησιμοποιούσαν ως τόπο διαμονής. Σήμερα κάποιες από αυτές μοιάζουν με αετοφωλιές. Το Μαρτσαλιώτικο Φαρράγι καταλήγει σε μια θαυμάσια, βοτσαλωτή παραλία στο Λιβυκό πέλαγος, η οποία ήταν ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια της Μινωικής εποχής. Ο Απόστολος Παύλος όταν ήρθε στην Κρήτη να διδάξει τον χριστιανισμό, έμενε ως ασκητής στα Μαρτσαλιώτικο φαράγγι και το Αγιοφάραγγο. Μέσα στο φαράγγι, στην αρχή της διαδρομής υπάρχει ένας πανέμορφος ναός, ο ναός της Παναγίας της Μαρτσαλιανής, ο οποίος έχει χτιστεί μέσα σε σπήλαιο. Στην πάροδο των αιώνων η εκκλησία εγκαταλείφθηκε και σκεπάστηκε από βράχους λόγω των κατολισθήσεων. Πολλά χρόνια αργότερα, τον 19ο αιώνα ένας βοσκός της περιοχής ανακάλυψε τα ερείπια του ναού και μέσα σ’ αυτόν την εικόνα του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Μέσα στο φαράγγι υπάρχουν τα ερείπια κι ενός άλλου ναού που ήταν αφιερωμένος στον Άγιο Μάρκελο από τον οποίο πήρε και την ονομασία του το φαράγγι. Τέλος, αξίζει να αναφέρουμε ότι διασώζονται ακόμα τα κελιά των Αγίων μοναχών Παρθένιου και Ευμένιου οι οποίοι έζησαν ως ασκητές για 12 χρόνια στα Μάρτσαλα και αργότερα έφυγαν για τη Μονή Κουδουμά την οποία και αναστήλωσαν. Οι επισκέπτες πρέπει να γνωρίζουν ότι το φαράγγι είναι μέτριας δυσκολίας με ανηφόρες και κατηφόρες και η διαδρομή κρατάει περίπου μια ώρα. Επίσης θα πρέπει να επιστρέψουν πάλι μέσα από το φαράγγι ή να φύγουν εν πλω εάν έχουν τρόπο. Καλό θα είναι να έχουν μαζί τους νερό, μιας και δεν υπάρχουν πηγές στο φαράγγι.
Το Αστρακιανό φαράγγι ή φαράγγι του Καρτερού βρίσκεται στο νομό Ηρακλείου ανατολικά της πόλης. Έχει συνολικό μήκος 21,5 χλμ και ξεκινάει από το χωριό Κάτω Αστρακοί. Σε όλη τη διαδρομή κυλάει το ποτάμι του Καρτερού το οποίο εκβάλει στον Καρτερό, τουριστική περιοχή με πανέμορφη παραλία. Η διάσχιση του φαραγγιού διαρκεί περίπου τρεις ώρες και το βάδισμα είναι εύκολο. Μέσα στο φαράγγι λειτουργούσαν κάποτε 10 νερόμυλοι και ντόπιοι ψαράδες ψάρευαν χέλια και καβούρια. Το τοπίο που αντικρίζει κανείς στο Φαράγγι του Καρτερού είναι πανέμορφο! Ένα καταπράσινο μονοπάτι με μικρές λιμνούλες και καταρράκτες και θαυμάσιοι σχηματισμοί πετρωμάτων, δίνουν την αίσθηση ενός μαγικού τόπου. Μπορείτε να επισκεφθείτε το φαράγγι είτε για πεζοπορία είτε για βόλτα με mountain bike, αν και θα χρειαστεί σε κάποια σημεία να κουβαλήσετε το ποδήλατό σας.
Το φαράγγι Χα βρίσκεται στο Λασίθι Κρήτης κοντά στο Κάτω χωριό, στο βουνό Θρυπτή, βόρεια της Ιεράπετρας. Η είσοδός του, που είναι μόλις τρία μέτρα σε πλάτος, βρίσκεται σε υψόμετρο 370 μέτρα. Προς το τέλος του φαραγγιού δημιουργείται ένας μεγάλος καταρράκτης ύψους 215 μέτρων. Το φαράγγι διαθέτει πλούσια χλωρίδα και πανίδα και ανήκει στη λίστα με τα 10 πιο όμορφα φαράγγια της Ευρώπης.
Το Φαράγγι των Περβολακίων ή του Καψά βρίσκεται στο νομό Λασιθίου κοντά στον Μακρύ Γιαλό, στη νότια Κρήτη (περίπου 35 χλμ από τη Σητεία), δίπλα ακριβώς στη Μονή Καψά. Έχει μήκος 3,5 χλμ και καταλήγει στο χωριό Περβολάκια απ’ όπου πήρε και το όνομά του. Είναι ευπρόσιτο αν και έχει σημεία που είναι λίγο απότομα και χρειάζονται προσοχή. Η πεζοπορία κρατάει περίπου δύο ώρες από το μοναστήρι του Καψά μέχρι τα Περβολάκια και μιάμιση ώρα από τα Περβολάκια για τη Μονή Καψά. Αν διαλέξετε να αρχίσετε από τα Περβολάκια και να καταλήξετε στο μοναστήρι τότε σας συστήνουμε να “κλείσετε” την εκδρομή σας με ένα μπάνιο στα καταγάλανα νερά της παραλίας που βρίσκεται μπροστά στη Μονή με θέα το Λιβυκό πέλαγος!
Το Φαράγγι των Χοχλακιών βρίσκεται 8 χλμ νότια του Παλαίκαστρου στα ανατολικά της Κρήτης. Για να φτάσετε εκεί ακολουθήστε το δρόμο για τη Ζάκρο και όταν φτάσετε στο χωριό Χοχλακιές, θα δείτε ταμπέλα που θα σας καθοδηγήσει προς το φαράγγι. Για την είσοδο του φαραγγιού περνάτε μέσα από το χωριό Χοχλακιές και ακολουθείτε ένα πολύ στενό δρομάκι που οδηγεί σε μια εκκλησία. Εκεί έχει χώρο για να αφήσετε το αυτοκίνητο ή τη μηχανή σας και να αρχίσετε την πεζοπορία. Το φαράγγι έχει μήκος περίπου 3 χλμ και η διαδρομή έχει διάρκεια 1,5 ώρα. Έχει αρκετή δυσκολία κυρίως γιατί οι πέτρες που έχει είναι μεγάλες. Μέσα στο φαράγγι υπάρχει ρυάκι, παράλληλα με το μονοπάτι, το οποίο είναι γεμάτο νερό τους περισσότερους μήνες του χρόνου. Η θέα που θα αντικρίσετε καθ’ όλη τη διάρκεια της πεζοπορίας, θα σας καθηλώσει με απόκρημνους και ψηλούς βράχους να σας κυκλώνουν δεξιά κι αριστερά και όμορφα αλλά λιγοστά δέντρα που έχουν φυτρώσει κυριολεκτικά μέσα στα βράχια. Κάποια από αυτά, ύστερα από πιθανές κατολισθήσεις, κρέμονται στον αέρα και κρατιούνται μονάχα από κάποιες ρίζες τους στα βράχια! Στο τέλος της διαδρομής υπάρχει η καταγάλανη και παρθένα παραλία Καρούμες. Κρυστάλλινα νερά, ψιλό χαλικάκι, απίστευτο τοπίο! Η τέλεια ανταμοιβή ύστερα από την πεζοπορία. Στην παραλία Καρούμες μπορεί κανείς να ψαρέψει, να κατασκηνώσει και περάσει ώρες ξεκούρασης και απομόνωσης. Εκεί θα συναντήσετε και πηγές με γλυκό νερό. Πριν περάσετε το φαράγγι θυμηθείτε να εφοδιαστείτε με νερό και πρόχειρο φαγητό και να πάρετε μαζί σας τα άκρως απαραίτητα για να μη σηκώνετε πολύ βάρος στη διαδρομή. Το τοπίο θα σας κερδίσει!
Το Φαράγγι των νεκρών ή αλλιώς Φαράγγι της Ζάκρου βρίσκεται στο δήμο Ιτάνου, 39 χλμ νοτιοανατολικά από τη Σητεία. Ξεκινάει λίγο μετά την Επάνω Ζάκρο και καταλήγει στην όμορφη Κάτω Ζάκρο με την κρυστάλλινη παραλία της. Όταν φτάσετε στην είσοδο του φαραγγιού (θα δείτε ταμπέλες) αφήστε το αυτοκίνητό σας στον διαμορφωμένο χώρο και ξεκινήστε την πεζοπορία. Για την επιστροφή υπάρχουν λεωφορεία ΚΤΕΛ από την Κάτω Ζάκρο. Το φαράγγι είναι πολύ όμορφο και σε όλο το μήκος της διαδρομής θα συναντήσετε πολλές μικρές σπηλιές οι οποίες στα μινωικά χρόνια χρησίμευαν ως τάφοι. Γι’ αυτό και το φαράγγι ονομάζεται Φαράγγι των Νεκρών. Μέσα στους τάφους έχουν βρεθεί σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα. Η διάρκεια της πεζοπορίας είναι περίπου 1,5 ώρα και το τοπίο είναι συναρπαστικό. Κάθε χρόνο το φαράγγι δέχεται εκατοντάδες επισκέπτες από το εξωτερικό αλλά και την Ελλάδα που έρχονται για να απολαύσουν την ομορφιά του επιβλητικού τοπίου και στη συνέχεια το μπάνιο τους στην όμορφη Κάτω Ζάκρο.
Το φαράγγι της Τρυπητής στο Ηράκλειο, βρίσκεται νότια του νομού κοντά στο χωριό Λέντα. Πήρε την ονομασία του από την εκκλησία της Παναγίας της Τρυπητής που είναι χτισμένη μέσα σε μία σπηλιά του φαραγγιού. Είναι σχετικά μικρό και διασχίζεται ολόκληρο με το αυτοκίνητο ή τη μηχανή σας. Το τοπίο είναι μαγικό και οι ψηλοί βράχοι που ορθώνονται σε αρκετά σημεία του φαραγγιού, κόβουν την ανάσα! Για να φτάσετε εκεί πρέπει να διασχίσετε με το αυτοκίνητό σας ένα μέρος από τα Αστερούσια Όρη περνώντας από το χωριό Βασιλική μέσω του χωριού Άγιοι Δέκα. Όλη η διαδρομή είναι καταπληκτική αλλά με αρκετή δυσκολία λόγω του χωμάτινου δρόμου. Αξίζει όμως να το επισκεφθείτε μιας και το τοπίο θα σας αποζημιώσει. Σε κάποιο σημείο οι βράχοι του φαραγγιού έρχονται τόσο κοντά ο ένας στον άλλο, που κυριολεκτικά χωράει να περάσει μόνο ένα αυτοκίνητο. Η άγρια κρητική φύση, για άλλη μια φορά, θα σας αφήσει άφωνους με τα ελάχιστα δέντρα που φυτρώνουν μέσα στις πέτρινες πλαγιές των βράχων και τα ψηλά βουνά που αγκαλιάζουν την περιοχή. Περνώντας το φαράγγι καταλήγετε στην πανέμορφη παραλία της Τρυπητής με τα πεντακάθαρα και κρυστάλλινα νερά. Εκεί μπορείτε να περάσετε μια ημέρα χαλάρωσης ή ακόμη και να κατασκηνώσετε κάτω από τα αλμυρίκια.
