facebook twitter youtube googleplus
on/off

ΉπειροςΛαογραφικά: Το Προξενιό και ο Αρραβώνας στον Ηπειρώτικο Γάμο

Ο Ηπειρώτικος γάμος των αλλοτινών καιρών ήταν ένα μεγάλο γεγονός όχι μόνο για το χωριό αλλά και για τα γειτονικά χωριά για αυτό και ήταν ίσως τόσο εμπλουτισμένος πολλές με διαφορετικές  τελετουργικές πράξεις.
Υπήρχαν πολλές διαφορές των εθιμοτυπικών στοιχείων του γάμου τόσο ανάμεσα στους τέσσερις νομούς της Ηπείρου όσο ακόμα και σε γειτονικά χωριά του ίδιου νομού.
Θα προσπαθήσουνε να αναφέρουμε  όσο το δυνατόν περισσότερο εθιμοτυπικά και τελετουργικά στοιχεία του Ηπειρώτικου γάμου.

Το Προξενιό
Όλοι οι γάμοι τότε ξεκινούσαν με το προξενιό. Ήταν νόμος ηθικής της εποχής αλλά και του τόπου. Οι γονείς φρόντιζαν να τα παντρέψουν τα παιδιά ως τα δεκαοχτώ τους γιατί μετά θεωρούσαν ότι ήταν πολύ αργά και ανησυχούσαν για την αποκατάστασή τους.
Η επιλογή γινόταν από τον πατέρα και για την επιλογή της νύφης έδιναν  ιδιαίτερη σημασία στην σωματική διάπλαση και την ευρωστία της για να μπορεί να κάνει γερά παιδιά και πάνω από όλα να μπορεί να αποδίδει στην δουλειά. Η καλή προίκα πολλές φορές κάλυπτες τυχόν σωματικές ή ψυχικές ατέλειες της νύφης και έδινε  και το χαρακτηρισμό  ότι ήταν από «μεγάλο τζάκι».
Ο πατέρας θα μπορούσε να χειριστεί ο ίδιος το θέμα του γάμου ή να το αναθέσει σε έμπειρη προξενήτρα όπου πάντα σχεδόν τα έφερνε εις πέρας όλα τα προξενιά.

Ο Αρραβώνας
Στα περισσότερα μέρη απέφευγαν τον αρραβώνα  γιατί θα ήταν ένας λόγος να συναντιέται το ζευγάρι και η φήμη του κοριτσιού δεν θα ήταν ανέπαφη. Γι αυτό αρραβώνας και γάμος γινόταν μια και καλή.
Αν το προξενιό γινόταν σε ευκατάστατη  οικογένεια τότε ο αρραβώνας ήταν επίσημος με την παρουσία του ιερέα της περιοχής και μετά ακολουθούσε γλέντι.
Τοποθετούσαν επάνω στο  κέντρο του τραπεζιού  την «μπουγάτσια» ( ψωμί σιταρένιο ειδικά ζυμωμένο γι΄αυτό το σκοπό στολισμένο στην επιφάνεια με διάφορα σχέδια καμωμένο από τη νοικοκυρά με το πηρούνι  ή με άλλο λεπτό αντικείμενο, ένα μεγάλο σταυρό στη μέση και τα αρχικά γράμματα του ονόματος των μελλονύμφων) έβαζαν επάνω τα  δαχτυλίδια κι ευλογούσε ο παπάς διαβάζοντας τα ιερά γράμματα της ακολουθίας του αρραβώνα, άλλαζαν τα δαχτυλίδια κι αμέσως έκοβε τη μπουγάτσια σε κομμάτια σαν αντίδωρο και μοίραζε από ένα σε κάθε παρευρισκόμενο. Αντάλλασαν και τα δώρα του αρραβώνα χρυσαφικά, χρυσά βραχιόλια, αλυσίδες, τοκάδες, ζώνες, περιδέραια(τραχηλιές), φλωροκαπνισμένα, μπροστάρια, σκουλαρίκια κ.α. Ακολουθούσαν τα κεράσματα με το ρακί και οι ευχές έδιναν κι έπαιρναν ώσπου να σερβιριστεί το φαγητό.
Μετά το δείπνο τις περισσότερες φορές άρχιζαν τα επιτραπέζια τραγούδια και αν τα οικονομικά της οικογένειας επέτρεπαν έφερναν και τα όργανα και άρχιζε το γλέντι ως το ξημέρωμα.

Τραγούδι σε αρραβωνιασμένο:
Σαν κίνησε ο νιούτσικος να πάει ν’ αρραβωνιάσει
ούτε τα ρούχα του έβαλε ούτε ζωνάρι εζώστη
κι η μάνα του του φώναζε κι η μάνα του του λέει.
Γύρισε πάρ’ το ρούχο σου ζώσου και το ζουνάρι
και σύρε ν’ αρραβωνιαστείς την ακριβή την κόρη.
Γύρεψε βόδια στο ζυγό γελάδια στην αγέλη
μούλαις φοράδες κι άλογα κι ασέλλινο πουλάρι.
Εκεί που πάνω μάνα μου εγώ ν’ αρραβωνιάσω
ούτε για ρούχο με ρωτάν ούτε και για ζουνάρι
εκεί τηράν τα νειάτα μου τηράν την ομορφιά του
κι εγώ τα πλούσια τα προικιά στον νου μου δεν τον έχω
τον έχω για της λυγερής τα μάτια και τα φρύδια.
Στο τέλος της τελετής καλούσαν και την προξενήτρα και της έδιναν την αμοιβή της για το αίσιο τέλος των διαπραγματεύσεων. Η αμοιβή της μπορούσε να είναι ένα απλό δωράκι συμβολικό, ένα ζευγάρι κάλτσες που τις έπλεξε η νύφη, ένα μαντήλι, μια ποδιά ή και χρήματα ακόμα όταν η περίπτωση ήταν δύσκολη και η νύφη πολύ επιθυμητή, το χρηματικό ποσό ανέβαινε αναλόγως ή συσχετιζόταν και με το μέγεθος της προίκας. Η παράδοση αναφέρει πως το πιο συνηθισμένο δώρο της προξενήτρας  ήταν ένα ζευγάρι τσαρούχια. Στο λογόδοσμα ή στην τελετή των αρραβώνων προσδιόριζαν και την ημερομηνία τέλεσης του γάμου.

 

 

Πηγή

Γράψτε το σχόλιό σας.