facebook twitter youtube googleplus
on/off

Δ. ΑθηναίωνΕκδηλώσεις: Ο «υπέροχος κόσμος» των ναυαγίων στην Ελλάδα

days of art in Greece

Ο «υπέροχος κόσμος» των ναυαγίων στην Ελλάδα

 thumbnail

Η καλοκαιρινή εικόνα της καταγάλανης, ήρεμης και φιλόξενης θάλασσας της Ελλάδας, που μας γοητεύει όλους, λίγη σχέση έχει με τη φουρτουνιασμένη και επικίνδυνη θάλασσα που συχνά συναντούν οι ναυτικοί στα ταξίδια τους. Παρά την εμπειρία την ναυτικών, την  ικανότητα των ναυπηγών και την πρόοδο της τεχνολογίας, δυστυχώς,  ποτέ δεν εξέλειπε ο κίνδυνος των ναυαγίων.

Οι πολυσύχναστοι θαλάσσιοι εμπορικοί δρόμοι που διασχίζουν τις ελληνικές θάλασσες χρησιμοποιούνται ήδη από τα προϊστορικά χρόνια από μικρότερα ή μεγαλύτερα πλοία που κινούνται  από την Ευρώπη προς την Ανατολή και αντίστροφα. Επιπλέον οι ελληνικές θάλασσες έχουν γίνει θέατρα κάποιων από τις σημαντικότερες ναυμαχίες της ιστορίας, όπως η ναυμαχία της Σαλαμίνας, η ναυμαχία στο Άκτιο, η Ναυμαχία της Ναυπάκτου και του Ναυαρίνου. Στις παραπάνω θα πρέπει ίσως να προστεθεί η καταστροφή του περσικού στόλου στον Άθω.

Τα φθαρτά υλικά από τα οποία ήταν κατασκευασμένα τα πλοία μέχρι τις αεχές του 19ου αιώνα κάνουν εξωτερικά σπάνια τη διατήρηση και ανεύρεση σε καλή κατάσταση του σκελετού του πλοίου. Ειδικά στο Αιγαίο όπου η πλειοψηφία των ναυαγίων προέρχεται από την αρχαιότητα η διάσωση των  ξύλινων πλοίων είναι αδύνατη. Παρόλα αυτά τα αρχαία ναυάγια, μας έχουν προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για το εμπόριο και την καθημερινότητα, για την τεχνολογία, με γνωστότερο ίσως παράδειγμα το Μηχανισμό των Αντικυθήρων και βέβαια έχουν διαφυλάξει πολλά αριστουργήματα της Τέχνης.  Από ναυάγια των νοτερών χρόνων έχουν ανελκυστεί μεταλλικά κανόνια και μέρη των πλοίων που εμποτίζουν τις γνώσεις μας σχετικά με την πολεμική τέχνη και τη ναυπηγική.  Η Ενάλια Αρχαιολογία έχει αναλάβει, με συστηματικές έρευνες, επιστημονική μέθοδο και τη χρήση προηγμένης τεχνολογίας να ανακαλύψει και να διαφυλάξει αυτούς τους θησαυρούς.

Τα πιο σύγχρονα ναυάγια των σιδερένιων πλοίων δεν κρύβουν ίσως τόσα μυστήρια όσα αυτά της αρχαιότητας, αλλά δεν στερούνται γοητείας. Μάλιστα, κάποια από αυτά έχουν μετατραπεί σε αξιοθέατα. Στο Γύθειο, στο λιμάνι των Κυθήρων, στην Αμοργό, τα ναυαγισμένα πλοία στέκουν εγκαταλελειμμένα από το πλήρωμά τους αλλά έχουν πια μετατραπεί σε σήμα κατατεθέν της περιοχής.

Ποιος άλλωστε δε γνωρίζει το Ναυάγιο στη Ζάκυνθο, μια από τις δημοφιλέστερες, πιο πολυφωτογραφημένες και ωραιότερες παραλίες του κόσμου.  Το πλοίο Παναγιώτης που μετέφερε παράνομα τσιγάρα, ξεβράστηκε λόγω κακοκαιρίας το 1983 στην απομονωμένη παραλία Άγιος Γεώργιος  η οποία έκτοτε ονομάστηκε Ναυάγιο.

Τα τελευταία χρόνια, χάρη στις συστηματικές προσπάθειες της Ενάλιας Αρχαιολογίας  θα μπορέσουν να αξιοποιηθούν και τουριστικά ορισμένα ναυάγια. Με τη συνοδεία έμπειρου αρχαιολόγου, οι επισκέπτες που έχουν τη δυνατότητα θα αποκτήσουν την ευκαιρία να βουτούν και να γνωρίζουν από κοντά το Ναυάγιο των Κιόνων  στη Μεθώνη ή το σύγχρονο δεξαμενόπλοιο Irene’sSerenadeπου βυθίστηκε το Φεβρουάριο του 1980 ανοιχτά της Πύλου.

Ξεχωριστή αναφορά αξίζει ίσως σε ένα πλοίο που ναυάγησε το 1916 στα ανοιχτά της Κέας. Πρόκειται για τον Βρετανικό, το «αδελφό πλοίο» του πασίγνωστου Τιτανικού.  Προοριζόταν να γίνει υπερωκεάνιο σε σχέδια παρόμοια με του διάσημου πλοίου. Ωστόσο, την ολοκλήρωση της κατασκευής του πρόλαβε το ξέσπασε του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου.  Το ναυπηγείο μετέτρεψε το υπερπολυτελές πλοίο σε ένα πλήρως εξοπλισμένο πλωτό στρατιωτικό νοσοκομείο. Το κήτος του πλοίου βάφτηκε λευκό με μεγάλους κόκκινους σταυρούς ώστε να είναι ευδιάκριτο ότι είναι νοσοκομείο. Στα τέλη του 1915 ο Βρετανικός εντάχθηκε στο Βασιλικό Ναυτικό  και στάλθηκε στην Ανατολική Μεσόγειο όπου θα παραλάμβανε τραυματίες από τη βάση του Μόύδρου.  Στη διάρκεια των ταξιδιών του το πλοίο δε χτυπήθηκε από τα γερμανικά υποβρύχια ενώ στάθηκε τυχερό και απέφυγε τις νάρκες. Ωστόσο, η 21 Νοεμβρίου 2016 στάθηκε μοιραία. Ο Βρετανικός έπεσε σε νάρκη και παρά τις προσπάθειες του πληρώματος, βυθίστηκε στα ανοιχτά της Κέας. Για δεκαετίες το πλοίο παρέμεινε ξεχασμένο στο βυθό του Αιγαίου μέχρι να το εντοπίσει  ο Κουστώ το 1975. Σήμερα ο Βρετανικός προκαλεί το ενδιαφέρον και έχει γίνει το αντικείμενο ντοκιμαντέρ, ερευνών και δημοσιεύσεων.

Η Φύση φροντίζει να «αξιοποιήσει» τα ναυάγια. Πλούσιο οικοσύστημα αναπτύσσεται στα απομεινάρια των πλοίων όπου πολλά θαλάσσια είδη βρίσκουν καταφύγιο και τροφή. Η χώρα μας λοιπόν μπορεί να στραφεί συστηματικά σε αυτό τον υποβρύχιο πλούτο για να προσελκύσει τον δυναμικά αναπτυσσόμενο καταδυτικός τουρισμό.

Μέσω της επιστήμης, του τουρισμού και της έρευνας τα πλοία συνεχίζουν το ταξίδι τους.

Γράψτε το σχόλιό σας.