Η Αλευράδα, χωριό της τέως επαρχίας Βάλτου του Νομού Αιτωλοακαρνανίας, η οποία σήμερα ανήκει διοικητικά στο Δήμο Αμφιλοχίας, βρίσκεται στο βορειοανατολικό άκρο του και την περιβάλλουν δυτικά η Πετρώνα και ανατολικά το Τρίκλινο. Είναι κτισμένη σε υψόμετρο 579 μέτρων και ο πληθυσμός της είναι 100 κάτοικοι [απογραφή 2001], όμως το 1920 είχε 401, το 1940 είχε 545, το 1951 είχε 627, το 1961 είχε 684, το 1971 490 και το 1981 341 κατοίκους.
Θέση
Παλιότερα ο ποταμός Αχελώος αποτελούσε το όριο της κοινότητας με την κοινότητα του Τριπόταμου ή Τατάρνας Ευρυτανίας και του χωριού Χούνη της πρώην επαρχίας Τριχωνίδας, στο Νομό Αιτωλοακαρνανίας. Σήμερα στη θέση του Αχελώου εκτείνεται η τεχνητή λίμνη των Κρεμαστών και τη συνδέει οδικά με την Ευρυτανία η Γέφυρα της Τατάρνας.
Η Αλευράδα είναι κτισμένη στους πρόποδες ενός άδεντρου και βραχώδους βουνού, γνωστού με το όνομα “Ψηλό Τσουγκάρι”, το οποίο σύμφωνα με την παράδοση, ήταν παλαιότερα κατάφυτο αλλά το δάσος κάηκε και τα νερά, λόγω της επικλινότητας του εδάφους, παρέσυραν όσο χώμα είχε απομείνει. Στην κορυφή του χωριού απλώνει τα θεόρατα κλαδιά του ένας αιωνόβιος πλάτανος, στη ρίζα του οποίου υπάρχει πηγή με δροσερό νερό, που παλαιότερα είχε δύο κρήνες με πέτρινες κοιλότητες (γούρνες), όπου άνθρωποι και ζώα ξεδιψούσαν και ποτίζονταν και οι κήποι των χωρικών.
Εκεί υπήρχε και πλυσταριό για τις νοικοκυρές και χώρος να ετοιμάσουν την αλυσίβα και να πλύνουν τα ρούχα της οικογένειας τους. Δίπλα στην πηγή υπήρχε ναός, κτισμένος το 1877, αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου, η στέγη του οποίου κατέρρευσε το 1917 αλλά αναστηλώθηκε τη δεκαετία του 1970. Το τέμπλο της εκκλησίας διασώθηκε και μεταφέρθηκε στο ναό του Αγίου Γεωργίου, που κτίστηκε το 1912 και βρίσκεται στο κέντρο του χωριού.
Ιστορία
Το όνομα Αλευράδα δεν είναι εξακριβωμένο από πού προέρχεται, όμως υπήρχαν ιδιοκτησίες με ποτιστικά χωράφια κατά μήκος του Αχελώου ποταμού, όπου καλλιεργούνταν κυρίως καλαμπόκι και υπήρχε άφθονο αλεύρι και πιθανότατα εκεί οφείλει το όνομα της.
Σύμφωνα με μια δεύτερη εκδοχή ίσως οφείλεται στους μύλους που υπήρχαν, λόγω των νερών του ποταμού, ενώ η τρίτη εκδοχή, αναφέρει την ύπαρξη κατοίκου στην περιοχή με το επώνυμο Αλευράδας, η οποία όμως θεωρείται ως απίθανη, αφού το επώνυμο δεν συναντάται στην περιοχή.
Στην Τουρκοκρατία το χωριό, σύμφωνα με μαρτυρίες κατοίκων και παραδόσεις, ήταν κτισμένο δυο χιλιόμετρα ανατολικότερα στη θέση “Παλιχωράκι”, όπου μέχρι πρόσφατα διακρίνονταν ερείπια σπιτιών και της εκκλησίας του Αϊ-Γιάννη.
Η παράδοση λέει πως οι κάτοικοι αναγκάστηκαν να φύγουν από τις συχνές επιδρομές τουρκοαλβανικών αποσπασμάτων του Αλή Πασά, που κυνηγούσαν τους κλέφτες του Δίπλα και του Κατσαντώνη, οι οποίοι, έχοντας ως ορμητήριο τα γειτονικά ΄Αγραφα, διάβαιναν τον Αχελώο και προέβαιναν σε ξαφνικές επιθέσεις σε χωριά του Βάλτου κυρίως όμως σε τουρκικούς στόχους και αποστολές.
Γνωστή είναι άλλωστε η τοποθεσία “Πήδημα του Κατσαντώνη”, όπου, σύμφωνα με την παράδοση, ο Κατσαντώνης κάθε φορά που “στριμώχνονταν” από τα τουρκοαλβανικά αποσπάσματα, πηδούσε στην απέναντι όχθη και διέφευγε στα λημέρια του στα απρόσιτα ΄Αγραφα.
Στην περιοχή έδρασαν και μικρότεροι κλέφτες όπως ο Νίκος Μπαλάφας, από την Πετρώνα και κοντά στο ποτάμι υπήρχε σπηλιά με το όνομά του, την οποία λέγεται ότι χρησιμοποιούσε για να κρύβεται. Έδρασε επίσης ο κλέφτης Μάγγος, όπως και άλλοι.
Στον αγώνα του 1821 για την ανεξαρτησία έλαβε μέρος σε πολλές μάχες, υπό τις διαταγές του Καραϊσκάκη και ο Αλευραδιώτης Κλεφτοθανάσης Γεώργιος. Από το χωριό πέρασε και ο κοσμοκαλόγερος Κοσμάς ο Αιτωλός πολλές από τις προφητείες του οποίου ανέφεραν οι παλιότεροι.
Η Αλευράδα σήμερα
Η Αλευράδα σήμερα φθίνει συνεχώς, αφού ελάχιστοι κάτοικοι έχουν απομείνει, το σχολείο έχει κλείσει εδώ και πολλά χρόνια, ενώ η καμπάνα της εκκλησίας χτυπάει μόνο να αναγγείλει κάποιον θάνατο.
Οι ελάχιστοι κάτοικοι ασχολούνται με την κτηνοτροφία και την παραγωγή ξυλοκάρβουνων. Στο χωριό λειτουργούν και θερμες θειούχες ιαματικές πηγές. Το ιαματικό νερό παλιότερα ανάβλυζε και στις δύο όχθες του ποταμού εκεί που κτίστηκε το φράγμα των Κρεμαστών, όμως σήμερα το νερό αναβλύζει χαμηλότερα, κάτω από το φράγμα, στη θέση “Μπαλκόνα”, όπου υπάρχουν λουτήρες και εγκαταστάσεις για διαμονή των λουομένων. Για να πάει κάποιος στα λουτρά υπάρχει δρόμος από το χωριό, που όμως δεν είναι σε καλή κατάσταση, αν και πρόσφατα η Δ.Ε.Η. προχώρησε σε διάνοιξη και βελτίωση του δρόμου.
